Równowaga dochodów i wydatków

To oczywiste, że dochody i wydatki muszą być w równowadze. Dlaczego?

W dłuższej perspektywie niemożliwe jest wydawanie więcej, niż zarabiamy bo kiedyś dopadną nas koszty takiego niewłaściwego gospodarowania naszymi zasobami. Dodatkowo starzejemy się, jesteśmy czasem chorzy, a niektórych ludzi spotykają także życiowe nieszczęścia i dobrze jest, kiedy na taką okoliczność mamy zasoby, umożliwiające czerpanie ze zgromadzonych wcześniej nadwyżek finansowych.

Innymi słowy najczęstsze źródła dochodów – zarobki z pracy – są zmienne w czasie i uzależnione od wielu czynników jak zdrowie, zapotrzebowanie pracodawców na określone umiejętności, dyspozycyjność itp. Za to nasze podstawowe potrzeby związane z wydatkami bytowymi są co najmniej stałe i konieczne do pokrycia zawsze, każdego miesiąca i roku.

Z drugiej strony dochody nie rosną szybko, przewidywalnie i stale. Zwykle zmiany w tym zakresie wymagają długoletnich przygotowań i inwestycji:

• ukończenia wyższego poziomu edukacji lub specjalistycznych szkoleń i kursów,
• zdobycia doświadczenia zawodowego,
• znalezienia odpowiedniego pracodawcy potrzebującego danych kwalifikacji,
• gotowości do poświęcenia dodatkowego wysiłku i dyspozycyjności (np. dopiero po odchowaniu dzieci).

Zdecydowanie łatwiej i bardziej bezpośrednio możemy wpływać na nasze wydatki – to one powinny nadążać za dochodami, a nie wymuszać je. Lepiej więc planować tylko takie wydatki, które mieszczą się w budżecie, tj. mają pokrycie w dochodach.

Niestety praktyka większości rodzin jest odwrotna: najpierw wydawanie pieniędzy na wszystko, co wydaje się być potrzebne, potem zastanawianie się z czego pokryć rachunki z odroczonym terminem spłaty. W takim budżecie nieprzewidziane wydatki w ogóle nie są brane pod uwagę i, kiedy się zdarzą, powodują niepowetowane straty i obciążenia trudne do udźwignięcia, czasem przez pokolenia.

Jak równoważyć wydatki do dochodów? Najpierw poznaj wydatki swojej rodziny. W tym celu trzeba odpowiedzieć sobie na następujące pytania:

• ile rodzina wydaje na potrzeby podstawowe, czyli zakupy konieczne do życia i utrzymania domu (żywność, lekarstwa, środki czystości)?
• ile rodzina wydaje na wszystkie inne zakupy (odzież, wyposażenie domowe, kosmetyki, zabawki, słodycze, kino i inne przyjemności)
• jakiej wysokości obciążenia dotyczące opłat i rachunków trzeba przewidzieć każdego miesiąca, uwzględniając płatności niektórych wydatków w okresach dłuższych – co dwa miesiące, co kwartał, raz do roku i uśredniając to na miesiąc (np. wyprawka szkolna raz do roku, rachunki za media co dwa miesiące)?
• jaka powinna być rezerwa finansowa na wydatki rzadkie (np. remont co kilka lat, odnawianie zużywającego się sprzętu domowego) i ile trzeba na to przeznaczyć miesięcznie, aby w dłuższym okresie czasu potrzebna kwota była do dyspozycji? To trudne pytania? Odpowiedź na nie jest kluczem do budżetowania w rodzinie.

To łatwe powiedzieć, że należy spisywać wszystkie wydatki. Wszyscy wiemy, że to praktycznie niemożliwe. Systematyczności w podejściu do finansów trzeba się nauczyć, wytrenować ją. Potrzebne są tu też małe triki, bo trudno przecież dokładnie kontrolować każdą złotówkę naszych wydatków z ołówkiem w ręku.

Rady

Jest prosty sposób na kontrolowanie i okresowe podsumowywanie drobnych wydatków: dwa portfele (nawet jeśli na co dzień używasz karty kredytowej lub debetowej, zrób eksperyment przez jeden miesiąc – płać za wszystko gotówką rozłożoną na dwa portfele):

• portfel nr 1 – w tym portfelu trzymaj pieniądze przeznaczone na wydatki podstawowe dla życia rodziny. Uważaj, płać tą gotówką tylko za najpotrzebniejsze zakupy! Jeśli trzeba, rozdziel zakupy na 2 koszyki i płać za nie osobno w kasie;
• portfel nr 2 – tutaj przechowuj pieniądze przeznaczone na zakupy z drugiej grupy. Z tego portfela wydawaj także pieniądze na rachunki powtarzające się okresowo – czyli z trzeciej grupy. Jeśli przy tym zgromadzisz rachunki i paragony dokumentujące te wydatki, łatwo będzie na koniec miesiąca odjąć te kwoty od wydatków stałych i rozliczyć to uśredniając na każdy miesiąc
• uwaga - nie musisz nosić stale całej gotówki przeznaczonej na wydatki danego miesiąca, ale kontroluj ile dokładasz do portfeli, potem zsumuj wszystko i odejmij resztę, która została w portfelu na koniec miesiąca.

Wydatki z grupy trzeciej trzeba po prostu podliczyć w danym miesiącu. Jeśli są tam rachunki płatne co drugi miesiąc, to na każdy z miesięcy przypada obciążenie na połowę tej kwoty. Jeśli tak samo rozliczymy wszystkie większe wydatki, wyjdzie nam kwota, która stanowi średni koszt miesięczny.

Grupa czwarta wydatków określana jest raczej poziomem celu:

• jeśli rodzina chce za rok kupić nowe meble, ile trzeba przeznaczać na to każdego miesiąca, żeby po roku dysponować kwotą umożliwiającą zakup?
• jeśli niezbędny będzie remont mieszkania za trzy lata, to ile to jest miesięcznie, czyli po podzieleniu na 36 części?

Rady

• Utrzymuj stałe miesięczne wydatki na niewysokim poziomie. Trudno nie ulec pokusom, gdy ma się jakiś większy przypływ gotówki lub właśnie jest początek miesiąca i wydaje Ci się, ze masz tak dużo pieniędzy, że możesz raz poszaleć. Raczej wygospodaruj teraz kwotę a takie finansowe szaleństwo zaplanuj za te pieniądze w następnym miesiącu – jeśli dotrwasz w postanowieniu, przyjemność będzie podwójna: zakupy i brak poczucia winy.
• Rosnące dochody to często jeszcze bardziej rosnące wydatki. Jeśli właśnie awansujesz i czeka Cię podwyżka postanów, że koszty życia pozostaną na tym samym poziomie. Nowa torebka czy wspaniały zegarek nie będzie rozsądnym zagospodarowaniem wyższej kwoty pensji. Odłóż te pieniądze w całości albo przynajmniej w połowie.
• Zdobądź się na szczerość w kwestii rzeczywistych kosztów życia rodziny. Nie zaniżaj ich przy zestawieniach i planowaniu.